Strona główna » Okres 1945 - 2000

Okres 1945 - 2000

A+ A-
 

  Po zakończeniu wojny Polska, wskutek uzgodnień Aliantów w Jałcie, znalazła się za "Żelazną Kurtyną" w strefie wpływów sowieckich. Ograniczenie kontaktów ze światową nauką i brak dostępu do nowoczesnego sprzętu w znacznym stopniu utrudniał rozwój polskiej radiologii. Mimo tego rozwijała się ona przez cały czas na miarę ówczesnych możliwości.
  Wyposażenie polskich zakładów radiologii opierało się w przeważającej większości na sprzęcie produkcji krajowej (Zakłady Producji Aparatury Rentgenowskiej FARUM) oraz wyrobach krajów Europy Wschodniej (Niemiecka Republika Demokratyczna, Węgry, Czechosłowacja). Produkcji krajowej były także filmy i odczynniki rentgenowskie (Zakłady Fotochemiczne FOTON w Warszawie i Bydgoszczy) oraz środki kontrastowe (jonowy środek donaczyniowy Uropolinum produkowany w Starogardzie Gdańskim) czy środki do badania przewodu pokarmowego (Baryt). Dopiero w latach 70. XX wieku zaczęto wprowadzać aparaturę a następnie filmy, odczynniki a także środki kontrastowe produkcji światowych firm.

  Ogromna rolę w powojennej historii polskiej radiologii odegrał prof. Witold Zawadowski, który w Warszawie stworzył centrum kształcenia dla lekarzy z całej Polski, którzy zdecydowali się specjalizować w radiologii. Dzięki temu było możliwe szybkie odrodzenie się tej dyscypliny medycyny w całym kraju.

  Jakkolwiek przed rokiem 1939, wykonywano badania radiologiczne dla potrzeb neurologii czy neurochirurgii to powstanie polskiej neuroradiologii związane jest z działalnością profesor Stanisławy Spettowej. W ciągu 26 pracowitych lat (od 1946) w krakowskim szpitalu uniwersyteckim stworzyła polską szkołę neuroradiologii. Do światowego piśmiennictwa wprowadziła razem z neurochirurgiem profesorem Kunickim, termin "guz obszaru środkowego". Jej współpracownik doc. Ryszard Chrzanowski był autorem pierwszego polskiego podręcznika do neuroradiologii, wydanego w 1970 przez Polskie Zakłady Wydawnictw Lekarskich.

  W końcu lat 30. Dr Edward Matuszek z Warszawy rozpoczął opracowywanie otrzymywania "zdjęć warstwowych o dowolnej krzywiźnie lub załamaniu powierzchni przekroju". Przeprowadził szereg żmudnych eksperymentów i matematycznych obliczeń. Wojna zahamowała prace ale w roku 1949, na posiedzeniu warszawskiego oddziału PLTR przedstawił swoją metodę. Zaprezentował rentgenogramy warstwowe krzywizn gipsowego modelu twarzoczaszki, wykonane aparatem własnej konstrukcji. W urządzeniu tym ruchome były obiekt badany i błona rentgenowska; źródło promieniowania było nieruchome. Choroba umiemożliwiła kontynuowanie dalszych prac i spowodowała wycofanie się dr Matuszka z życia zawodowego - zmarł w 1952 roku. Niestety choroba dr Matuszka a także trudność w kontaktach zagranicznych w owym czasie, spowodowały, że jego osiągnięcia nie doczekały się szerszego upowszechnienia a wyprzedziły wprowadzenie metody pantomografii w latach 50. przez Paatero z Finlandii.

  W latach 1947-81 Kierownikiem Zakładu Radiologii Instytutu Onkologii w Warszawie był profesor Janusz Buraczewski. Stworzył on szkołę polskiej radiologii onkologicznej. Był twórcą metody określonej jako "makroskopowa diagnostyka tkankowa". Szczególnie interesował się diagnostyką guzów kości. Razem z dr Dąbską był autorem pierwszego na świecie opracowania symptomatologii torbieli aneuryzmatycznej. Stworzył także pierwszy w Polsce Rejestr Guzów Kości. Zainicjował badania mikroradiograficzne wycinków zmian kostnych (od lat 70. program badań realizowała prof. Janina Dziukowa, następca profesora). W latach 60. prof. Buraczewski rozpoczął badania kserograficzne. Były one wykonywane aparatem Xerofot - Piast skonstruowanym wspólnie z pracownikami Katedry Fizyki Politechniki Warszawskiej. Ta pionierska działalność umożliwiła w latach 70. - przy użyciu nowoczesnej wtedy aparatury - rozpoczęcie badań kseroradiograficznych a w roku 1975, po raz pierwszy w Polsce, badań mammograficznych (kseromammografia). Prof. Buraczewski był redaktorem monografii "Radiodiagnostyka zmian nowotworowych".

  W latach 50. w Warszawie dr Janusz Bowkiewicz stworzył pierwsze centrum diagnostyki angiograficznej. Wykorzystał wiedzę zdobytą w czasie staży w Zurichu, Bonn, Paryżu i Mineapolis. Od 1959 rozpoczął organizowanie kursów szkoleniowych w czasie których wykształcił grono angioradiologów. W kolejnym etapie powstała radiologia zabiegowa. W 1967 Zygfryd Wawrzynek przeprowadził w Katowicach, po raz pierwszy w Polsce, udrożnienie tętnicy udowej metodą Dottera, zestawem własnej produkcji. Rezultat opublikował w 1968 - była to pierwsza po Charlesie Dotterze publikacja na ten temat.
  W latach 70. Ministerstwo Zdrowia dokonało zakupu nowoczesnych, jak na owe czasy, angiografów dla ośrodków akademickich, w rezultacie czego nastąpił rozwój radiologicznej diagnostyki angiograficznej. W tym okresie, w Łodzi wykonano pierwsze badania naczyń wieńcowych.

Badania ultrasonograficzne były w Polsce wykonywane w latach 60. (głównie w zakresie ginekologii i położnictwa) Znaczący wkład do światowej ultrasonografii wniósł zespół kierowny przez profesora Leszka Filipczyńskiego z Warszawy. W 1966 wyprodukowano pierwszy polski ultrasonograf. W 1969 wykonano pierwsze w świecie badanie USG gałki ocznej

Pierwszy tomograf komputerowy w Polsce zainstalowano w roku 1979 w Zakładzie Radiologii Akademii Medycznej w Poznaniu.

W roku 1991 zainstalowano dwa systemy MR w Warszawie (Zakłady Radiologii Szpitala Kolejowego oraz Instytutu Neuropsychologii).
Przy tej okazji należy przypomnieć, że w 1985, w Krakowie, grupa naukowców pod kierunkiem prof. Andrzeja Jasińskiego (Zakład Radiospektroskopii Instytutu Fizyki Jądrowej im. Henryka Niewodniczańskiego) rozpoczęła prace badawcze w celu stworzenia polskiego MR. Prace uwieńczone zostały sukcesem - uruchomiono system oparty o stały magnes 0.6 T, z własnej konstrukcji konsolą w standardzie CAMAC i minikomputerem z własnym oprogramowaniem. Pierwsze obrazy roślin i małych zwierząt uzyskano w 1986 i zaprezentowano na Seminarium NMR i jego zastosowań w Krakowie. System został zmodernizowany w 1992; wymieniono magnes na nadprzewodzący (6,3 T/53 mm) a także uruchomiono opcje mikroskopii MR.

 

W 1995, w 100 lecie odkrycia promieni X, w Łodzi odbył się XXXIV Kongres Radiologów Polskich. Z tej okazji wydano reprint pierwszego polskiego tłumaczenia komunikatu Roentgena (wydany 30.01.1896) autorstwa dr Stanisława Srebrnego.
 

W 1996 roku w Krakowie, w 100 lecie powstania polskiej radiologii, która narodziła się w tym mieście, zorganizowano jubileuszową wystawę w Muzeum Uniwersytetu Jagiellońskiego.

 

W 1998 w Zakładzie Radiologii Szpitala Uniwersyteckiego w Krakowie zostały zainstalowane pierwsze w Polsce systemy do teleradiologii a także RIS (uzupełniony w 2000 o PACS).

 

W 1999 dokonano gruntownej reformy specjalizacji w zakresie radiologii-diagnostyki obrazowej. Wprowadzono nowy program szkolenia jak również scentralizowany system egzaminowania - centralny egzamin testowy (od 2000) i zunifikowany egzamin praktyczny przeprowadzany na monitorach komputerowych (od 2003).

 

W 1999 uruchomiono internetową stronę polskiej radiologii www.polradiologia.org

 

W 2000, pod redakcją profesora Stanisława Leszczyńskiego wydano dzieło "Historia radiologii polskiej na tle radiologii światowej" (wydawnictwo Medycyna Praktyczna, Kraków).

 

 
Logo Bracco
 

Copyright © 2016